سوتيترها:

-         ريسک عملياتي را کميته باسل 2 چنين تعريف کرده است: «هرگونه زياني که ناشي از چهار عنصر: انسان (نيروي انساني)، سيستم (سيستم رايانه و ساختار آن در درون سازمان)، روش‌هاي داخلي کار و رويدادهاي خاجي است»

-         مديريت ريسک در صنعت بانکداري اهميت بسيار زيادي دارد. و بانک‌ها و مؤسساتي مالي در تلاش هستند با استفاده از فرصت به‌دست آمده از طريق اجراي باسل2 نگرشي جديد بر مديريت ريسک داشته و ساختار سازماني خود را با آن منطبق کنند

چکيده

رشد فن‌آوري و سرعت قابل ملاحظه ارتباطات در نيمه دوم قرن بيستم و به موازات آن، رشد صنعت بانکداري در جهان به دليل رشد اقتصادي و مبادلات گسترده بين کشورها، اهميت اين صنعت را به‌عنوان يکي از ارکان مهم اقتصادي بيش از پيش نمايان کرد. همزمان با رشد صنعت بانکداري و استفاده از راه‌ها و وسايل گوناگون براي ارايه خدمات بهتر، ميزان زيان ناشي از به‌کارگيري آن ابزارها (اعم از انساني و غيرانساني) به اندازه قابل توجهي رشد پيدا کرد، به نحوي که در بعضي از موارد به نابودي کامل آن مؤسسه و يا توقف عمليات براي مدت زيادي شد. کميته باسل با توجه به مسائل ياد شده و به ويژه مشکلات اواخر دهه نود قرن بيستم در جنوب شرق آسيا، دستورالعمل و ساختار باسل 2 را با يک بحث کاملاً جديد به نام "ريسک عملياتي" با هدف شناسايي و برآورد و کنترل آن دسته از ريسک‌ها به دنياي بانکداري عرضه کرد.

تعريف

ريسک عملياتي را کميته باسل 2 چنين تعريف کرده است: «هرگونه زياني که ناشي از چهار عنصر: انسان (نيروي انساني)، سيستم (سيستم رايانه و ساختار آن در درون سازمان)، روش‌هاي داخلي کار و رويدادهاي خاجي است» که اين تعريف شامل ريسک اعتبار و شهرت و ريسک استراتژي نمي‌شود.

ريسک عملياتي و باسل 2

يکي از عمده تفاوت باسل 1 و باسل 2، اضافه شدن بحث جديدي در مبحث کفايت سرمايه با نام ريسک عملياتي است (نمودار شماره 1).

در باسل 1، اول به مبحث ريسک اعتباري و سپس در اصلاحيه سال 1992 به ريسک بازار پرداخته شده است.

عوامل اصلي ريسک عملياتي

با توجه به تعريف ريسک عملياتي، مي‌توان چهار عامل: نيروي انساني، سيستم، روش‌هاي داخلي کار و رويدادهاي خارجي، را از عوامل مهم ريسک عملياتي دانست. (نمودار شماره 3، 2)

نمودار شماره 3

محاسبه حداقل سرمايه براي ريسک عملياتي

براي محاسبه حداقل سرمايه براي ريسک عملياتي از سوي کميته باسل، سه روش معرفي و پيشنهاد شده است که به نوعي مي‌توان گفت: از روش ساده تا روش پيشرفته به بانک‌ها پيشنهاد شده است. به‌طور مثال، براي بانکي که از ساختار خوب و روش‌هاي کار پيشرفته و همچنين مديريت ريسک برخوردار نيست، به‌کارگيري روش سنجش پيشرفته امري سخت و بسيار مشکل است. (نمودار4)

*روش پايه شاخص

در اين روش که ساده‌ترين روش محاسبه ريسک عملياتي است، از فرمول زير استفاده مي‌شود. به اين نحو که مجموع 3 سال درآمد ناخالص بانک با هم جمع و در الفا 15 درصد ضرب و سپس بر عدد 3 که نشانگر 3 سال است، تقسيم مي‌شود. شايان ذکر است چنانچه هر يک از سال لحاظ شده داراي عدد منفي يا صفر باشد، آن سال لحاظ نمي‌شود. براي محاسبه اين روش از فرمول زير استفاده مي‌شود:

K= هزينه سرمايه

BIA= روش پايه شاخص(Basic Indication Approach)

GI= درآمد ناخالص سنواتي که در سه سال قبل مثبت بوده است (مجموع تمامي درآمدهاي خالص ناشي از بهره و ساير)

α= آلفا و به‌طور ثابت براي همه سنوات به ميزان 15% (تعريف شده به‌وسيله کميته باسل)

n= تعداد سه سال قبلي که داراي درآمد ناخالص مثبت بوده‌اند

*روش محاسبه استاندارد

در روش استاندارد که نسبت به روش پايه شاخص، کمي پيچيده‌تر است، کليه فعاليت‌هاي بانک به هشت دسته (لاين) تقسيم مي‌شود و براي هر يک بتايي (B) بين 18% تا 12% در نظر گرفته مي‌شود و از فرمول زير براي محاسبه سرمايه مورد نياز استفاده مي‌شود. (جدول شماره 1)

که در فرمول فوق:

K= هزينه سرمايه

TSA= روش محاسبه استاندارد(Standardizeal Approach)

GI= درآمد ناخالص هر فعاليت

β= بتاي هر فعاليت براساس جدول شماره تعيين شده به‌وسيله کميته باسل

3= نشانگر سه سال (سنوات قبل)